Монгол Улсын дээд боловсролын стратеги ба бодлогын баримт бичгийн шинжилгээ (1995–2024)
:
https://doi.org/10.56380/mjer.si.2026.05-01:
дээд боловсролын бодлого, сайжруулах стратеги, нэгтгэх стратеги, шинээр үүсгэн байгуулах, их сургуулийн засаглалХураангуй
Энэхүү судалгаа нь Монгол Улсын дээд боловсролын хөгжлийн бодлогын чиг хандлагыг 1995–2024 оны хугацаанд батлагдсан бодлогын баримт бичгүүдэд тулгуурлан шинжлэхэд чиглэв. Судалгааны онолын үндэс болгон их сургуулийн системийг хөгжүүлэх сайжруулах (upgrading), нэгтгэх (merging), шинээр үүсгэн байгуулах (creating new) гэсэн гурван стратегийн хандлагыг ашиглав (Salmi, 2009; Altbach & Balán, 2007). Судалгаанд бодлогын баримт бичгийн агуулгын шинжилгээний аргыг хэрэглэж (Bowen, 2009), нийт арван баримт бичгийг сонгон авч үнэлгээ хийсэн.
Шинжилгээний үр дүнд Монгол Улсад дээд боловсролын бодлого нь одоо байгаа их сургуулиудын чадавхыг бэхжүүлэхэд чиглэсэн сайжруулах стратеги давамгайлж байгаа нь тогтоогдов. Харин их сургуулиудыг нэгтгэх бодлого хязгаарлагдмал хүрээнд хэрэгжсэн бөгөөд шинээр үүсгэн байгуулах стратеги бодит хэрэгжилтэд хүрээгүй байна.
Эдгээр үр дүн нь дээд боловсролын бодлого тогтолцооны бэхжилтэд төвлөрөх хандлагатай байгааг илэрхийлж байгаа бөгөөд цаашдын хөгжлийн стратегийг тодорхойлоход онол, практикийн ач холбогдолтой юм.
Хандалтын Статистик
Ном зүй
Боловсролын тухай хууль. (1995). Монгол Улс. https://legalinfo.mn/mn/detail/493
Боловсролын тухай хууль. (2002). Монгол Улс. https://legalinfo.mn/mn/detail/494
Дээд боловсролын тухай хууль. (2002). Монгол Улс. https://legalinfo.mn/mn/detail/495
Боловсролын хуулийн багц шинэчлэл. (2023). Монгол Улс. https://legalinfo.mn/mn/detail/16759959041191
Монгол Улсын Засгийн газар. (2010). Засгийн газрын 15 дугаар тогтоол: Дээд боловсролын байгууллагуудыг нэгтгэх тухай. Монгол Улсын Засгийн газар.
Монгол Улсын Их Хурал. (2016). Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал (SDV 2030). Монгол Улсын Их Хурлын тогтоол.
Монгол Улсын Их Хурал. (2020). Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого — Алсын Хараа 2050. Монгол Улсын Их Хурлын тогтоол.
Боловсрол, шинжлэх ухааны яам. (2006). Боловсролын салбарын мастер төлөвлөгөө (2006–2015). БШУЯ.
Боловсрол, шинжлэх ухааны яам. (2010). Үндэсний боловсролын хөтөлбө.. БШУЯ.
Боловсрол, шинжлэх ухааны яам. (2024). А/147 тушаал: Дээд боловсролын нийтлэг шаардлага. БШУЯ.
Монгол Улсын Их Сургууль [МУИС]. (2020). МУИС-ийг төгсөгчдийн ажил эрхлэлтийн мөшгөх судалгаа 2018–2019. МУИС Оюутан, Төгсөгчийн Хэлтэс. https://news.num.edu.mn/?p=80277
Монгол Улсын Их Сургууль [МУИС]. (2023). МУИС-ийн жилийн тайлан 2022–2023. МУИС.
Монгол Улсын Их Сургууль [МУИС]. (2024). МУИС-ийн стратеги төлөвлөгөө 2025–2030. МУИС.
Aldrich, H. E., & Ruef, M. (2006). Organizations evolving (2nd ed.). SAGE Publications.
Altbach, P. G., & Balán, J. (Eds.). (2007). World class worldwide: Transforming research universities in Asia and Latin America. Johns Hopkins University Press.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48(2), 147–160. https://doi.org/10.2307/2095101
Fielden, J. (2008). Global trends in university governance (Education Working Paper No. 9). World Bank. https://doi.org/10.1596/27588
Harman, G., & Harman, K. (2008). Strategic mergers of strong institutions to enhance competitive advantage. Higher Education Policy, 21(1), 99–121. https://doi.org/10.1057/palgrave.hep.8300172
Hazelkorn, E. (2011). Rankings and the reshaping of higher education: The battle for world-class excellence. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230306394
HKUST. (n.d.). About HKUST. https://hkust.edu.hk
KAIST. (n.d.). Founding philosophy. https://www.kaist.ac.kr/en/html/kaist/011701.html
KAUST. (n.d.). About KAUST. https://www.kaust.edu.sa/en/about
Kehm, B. M., & Pasternack, P. (2009). The German ‘Excellence Initiative’ and its role in restructuring the national higher education landscape. In D. Palfreyman & T. Tapper (Eds.), Structuring mass higher education: The role of elite institutions (pp. 113–127). Routledge.
Liu, N. C., & Cheng, Y. (2005). Academic ranking of world universities: Methodologies and problems. Higher Education in Europe, 30(2), 127–136. https://doi.org/10.1080/03797720500260116
Mongolian National University. (2025). Times Higher Education World University Rankings 2025.https://www.num.edu.mn/rankings
OECD. (2020). Education at a glance 2020: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/69096873-en
Salmi, J. (2009). The challenge of establishing world-class universities. World Bank Publications. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7865-6
Tight, M. (2012). Researching higher education (2nd ed.). Open University Press / McGraw-Hill Education.
UNESCO. (2022). Beyond limits: New ways to reinvent higher education. Roadmap for the UNESCO World Higher Education Conference 2022. UNESCO Publishing. https://www.unesco.org/en/higher-education/2022-world-conference
Vukasovic, M., Frølich, N., Bleiklie, I., Elken, M., & Michelsen, S. (2021). Policy processes shaping the Norwegian Structural Reform. NIFU. https://nifu.brage.unit.no/nifu-xmlui/handle/11250/2721173
WENR. (2003). The changing structure of higher education in Mongolia. World Education News and Reviews. https://wenr.wes.org/2003/07/wenr-julyaugust-2003-the-changing-structure-of-higher-education-in-mongolia
World Bank. (2019). Government expenditure on education, total (% of GDP) — Mongolia. https://data.worldbank.org/indicator/SE.XPD.TOTL.GD.ZS?locations=MN
Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods (5th ed.). SAGE Publications.
